Czasami o sukcesie badań nie decydują narzędzia archeologiczne, lecz dokument odnaleziony w archiwum. Tak było w przypadku dawnego cmentarza ewangelickiego w Śmiglu (woj. wielkopolskie). Podczas kwerendy w Archiwum Państwowym w Lesznie natrafiliśmy na szkic sporządzony 9 kwietnia 1946 roku. Na schematycznym planie południowej części cmentarza zaznaczono miejsce z adnotacją: „Wspólna mogiła 3 niemieckich żołnierzy z lutego 1945 r.”. To niepozorne znalezisko archiwalne stało się początkiem kolejnego etapu badań terenowych.

Po uzyskaniu wszystkich wymaganych pozwoleń rozpoczęliśmy poszukiwania wskazanego grobu. Zadanie okazało się wyjątkowo trudne, ponieważ topografia dawnej nekropolii przez dziesięciolecia uległa znacznym zmianom. Historyczne alejki i układ kwater przestały być czytelne we współczesnym krajobrazie. Kluczową rolę odegrały jednak drzewa rosnące na cmentarzu, które pamiętają jeszcze czasy II wojny światowej. To właśnie one pozwoliły precyzyjnie wyznaczyć miejsce wykopu sondażowego.

Badania potwierdziły informacje odnalezione w archiwaliach. W wykopie odkryliśmy wspólny pochówek trzech żołnierzy niemieckich. Wszystkie szkielety nosiły ślady rozległych obrażeń mechanicznych charakterystycznych dla ofiar działań wojennych. Szczególnie dramatyczny obraz przedstawiały szczątki żołnierza oznaczonego numerem 3. Wieloodłamowe złamania kości długich i żeber oraz rozległe uszkodzenia czaszki świadczą o bardzo ciężkich, śmiertelnych obrażeniach odniesionych przed śmiercią. Stan zachowania jego ciała w chwili pochówku musiał być bardzo zły, o czym świadczy fakt, że przed złożeniem do grobu zostało ono owinięte kablem elektrycznym. Owijanie ciał przewodem lub drutem spotykane jest w pochówkach wojennych i miało ułatwiać transport zwłok.

Odnalezione szczątki trzech żołnierzy niemieckich zostaną przeniesione na kwaterę wojenną na cmentarzu Poznań–Miłostowo, gdzie spoczną w godnym miejscu pamięci.